Polska-Chata.pl

Ciekawe miejsca - Muzea, Skanseny

Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego w Pstrążnej

Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego powstało w 1984 roku jako oddział Muzeum Regionalnego w Wałbrzychu, od 2001 roku stanowi samodzielną placówkę. Obiekty znajdujące się w muzeum, przepięknie wyeksponowane na górskim zboczu, należą do przykładów architektury Ziemi Kłodzkiej. Charakterystyczne dla tego regionu są parterowe szerokofrontowe budynki mieszkalno–gospodarcze. Łatwo odnajdziemy w ekspozycji muzeum dwie takie chałupy: z Nowej Łomnicy w gminie Bystrzyca Kłodzka oraz z Kudowy–Zakrza.

Chałupa z Nowej Łomnicy została zbudowana w pierwszej połowie XIX wieku, natomiast dom z Zakrza na przełomie XVIII i XIX wieku. Oba budynki postawiono na planie prostokąta z zastosowaniem konstrukcji zrębowej oraz z dachem dwuspadowym krytym gontem. Oba obiekty mają także centralnie położoną przelotową sień, która dzieli chałupę na część mieszkalną oraz gospodarską. W sieni znajduje się palenisko pieca, który nie tylko służył do ogrzania domy, ale także do wypieku chleba. Dziś w chałupie z Nowej Łomnicy nadal jest to praktykowane, więc każdy zwiedzający może go skosztować.

Są jednak i różnice między obiema chałupami. Chałupa z Nowej Łomnicy ma bielone gliniane spoiwo, uszczelniające szpary pomiędzy balami, z których jest zbudowana, natomiast chałupa z Zakrza ma pobieloną w całości część mieszkalną.

Jedynym budynkiem w całej ekspozycji, który stoi na pierwotnym miejscu, jest dom mieszkalno-gospodarczy z kuźnią. Kuźnia została zbudowana w 1856 roku na planie prostokąta przy drodze, która i dziś prowadzi do granicy polsko-czeskiej. Pod gontowym, dwuspadowym dachem mieści się pracownia kowala, przedsionek, obórka, sień z kuchnią oraz izba dzienna (dziś sala z kominkiem). W przeszłości z izby dziennej przechodziło się do sklepu, w którym obecnie mieści się wystawa archeologiczna. W izbie były także schody prowadzące do sypialni, którą dziś zajmuje sala wystawowa. Obecnie znajduje się tu również kasa i administracja muzeum.

Ciekawym obiektem jest budynek zajazdu z Szalejowa Dolnego, z charakterystycznym wysuniętym pięterkiem podpartym dwoma słupami. U góry zdobi go galeryjka wsparta na sześciu profilowanych słupach, będąca zacienieniem dla okien mieszkania na piętrze. Budynek ten został wzniesiony na początku XIX wieku, parter ma murowany, a piętro wybudowano z drewna z zastosowaniem konstrukcji sumikowo-łątkowej.

Uwagę zwraca również dziewiętnastowieczna drewniana dzwonnica z Gołaczowa, z gminy Lewin Kłodzki. Służyła ona głównie do ostrzegania mieszkańców przed niebezpieczeństwem. Ma ona kształt ściętego ostrosłupa, który jest zwieńczony latarnią z ośmiobocznym hełmem.

Warto jeszcze wspomnieć o stodole, która pochodzi z Kudowy–Czermniej, gdzie została zbudowana w latach 50. XIX wieku z drewna świerkowego i sosnowego w konstrukcji zrębowej. Ma wydzielone dwa sąsieki, drewniane klepisko i wozownię. Stodoła ma dach dwuspadowy kryty gontem. Na terenie muzeum znajduje się również zrekonstruowany sąsiek z innej stodoły.

Jedynym budynkiem, który nie pochodzi z ziemi kłodzkiej jest wiatrak – koźlak z Jabłowa z gminy Stare Bogaczowice w powiecie wałbrzyskim. Został on rekonstruowany w 2007 roku, ale jeszcze do lat 50. XX wieku był czynny i można było w nim mielić zboże. Jest on zbudowany w konstrukcji słupowo-ryglowej, a na zewnątrz oszalowany deskami. Dach ma zaś trójspadowy o konstrukcji krokwiowo-jętkowej.

Mimo że Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego nie jest duże, to jednak zachwyca, szczególnie dzięki obiektom, które prezentują najbardziej popularne rozwiązania architektoniczne stosowane na Dolnym Śląsku – mamy dwuspadowe dachy kryte gontem, podcień frontowy przed wejściem do sieni, pobielone powierzchnie mieszkalne i pobielone spoiwa pomiędzy balami, mamy w końcu dwutraktowe izby z przelotową sienią i symetrycznym układem pomieszczeń, gdzie jedna część służyła za mieszkanie, a druga przeznaczona była na potrzeby gospodarcze.

tekst: Tomasz Wróblewski / skanseny.net
foto: Tomasz Wróblewski / Adam Smogorzewski

Informacje ogólne

Galeria

  • powrót
  •  
  • liczba wyświetleń: 4569

Ostatnio dodane miejsca

zobacz więcej

Najnowsze wiadomości